Lừa đảo bằng AI: Bài học quản trị rủi ro cho doanh nghiệp

Lừa đảo bằng AI là gì và có gì mới?

Lừa đảo bằng AI là hình thức gian lận tận dụng công nghệ tạo sinh, giả giọng hoặc giả danh để khiến người nhận tin rằng một chỉ đạo là có thật. Vụ việc tại Fideuram cho thấy rủi ro không chỉ nằm ở công nghệ mà còn ở quy trình xác thực, phê duyệt và chuyển tiền trong doanh nghiệp.

Theo nguồn Reuters, Fideuram, ngân hàng tư nhân lớn nhất Italy, được cho là đã bị kẻ gian sử dụng AI để giả mạo lãnh đạo và yêu cầu thực hiện một giao dịch nước ngoài. Khoản tiền được đề cập là 95 triệu euro, tương đương 108 triệu USD.

Sự việc bắt đầu từ một tin nhắn WhatsApp được cho là của CEO tập đoàn Intesa Sanpaolo. Sau đó, kẻ gian tiếp tục gọi điện và giả danh một lãnh đạo cấp cao từ một công ty luật để củng cố tính xác thực của yêu cầu. Nguồn tin được dẫn lại cho biết giọng nói của luật sư cũng bị giả mạo bằng AI.

TeraX phân tích: Vì sao lừa đảo bằng AI trở thành vấn đề quản trị?

Điểm đáng chú ý của vụ việc không đơn thuần là AI có khả năng tạo nội dung giả thuyết phục. Rủi ro lớn hơn xuất hiện khi một tín hiệu giả được đưa vào đúng chuỗi công việc, đúng người có thẩm quyền và đúng thời điểm cần ra quyết định nhanh.

Chuyên gia của TeraX nhận thấy bài học quản trị nằm ở việc không xem một tin nhắn, cuộc gọi hay giọng nói là bằng chứng xác thực duy nhất. Khi giao dịch có giá trị lớn hoặc liên quan đến tài khoản ở nước ngoài, doanh nghiệp cần thiết kế cơ chế kiểm tra độc lập trước khi yêu cầu được thực hiện.

Doanh nghiệp có thể tham khảo giải pháp quản trị của TeraX để nhìn lại cách các yêu cầu, công việc, tài liệu & hồ sơ và thanh toán được tổ chức trong chuỗi vận hành. Mục tiêu không phải là loại bỏ hoàn toàn rủi ro mà là tạo thêm điểm kiểm soát trước các quyết định có tác động tài chính.

Ảnh hưởng đến doanh nghiệp Việt Nam: Rủi ro nằm ở đâu?

Vụ việc tại Italy không đồng nghĩa mọi doanh nghiệp Việt Nam đang đối mặt với cùng một tình huống. Tuy nhiên, cách thức gian lận được mô tả cho thấy một vấn đề có tính phổ quát: khi thông tin giả có thể được tạo ra nhanh và ngày càng giống giao tiếp thật, quy trình nội bộ trở thành lớp kiểm soát quan trọng.

Đặc biệt, các doanh nghiệp có quy trình phê duyệt nhiều cấp, giao dịch giá trị lớn hoặc thường xuyên trao đổi qua các kênh số nên xem xét lại cách xác minh chỉ đạo. Đây là vấn đề liên quan đồng thời đến vận hành, tài chính, công nghệ và trách nhiệm quản lý.

Với người quản lý, điểm cần quan tâm không phải chỉ là nhận diện một công cụ AI giả mạo. Quan trọng hơn là thiết kế quy trình sao cho một thông tin giả khó có thể đi xuyên suốt từ giao tiếp đến quyết định và cuối cùng là giao dịch.

CEO/Manager nên làm gì? 4 việc cần rà soát ngay

Doanh nghiệp không nhất thiết phải thay đổi toàn bộ hệ thống sau một sự cố bên ngoài. Một cách tiếp cận thực tế là rà soát 4 điểm kiểm soát trực tiếp liên quan đến yêu cầu, người phê duyệt, giao dịch và hồ sơ.

Các điểm rà soát này có thể được đặt trong hệ thống tính năng TeraX theo phạm vi module phù hợp, chẳng hạn Quản lý đề xuất (yêu cầu), quy trình, thanh toán, công việc, trao đổi thông tin và tài liệu & hồ sơ.

Doanh nghiệp cũng có thể đối chiếu các yêu cầu kiểm soát với Thư viện quy trình để xác định những quy trình nội bộ cần rà soát trước, thay vì xử lý rủi ro theo từng sự cố riêng lẻ.

Nguồn tham khảo: VnExpress (26/09/2026), bài viết tổng hợp từ Reuters, Ngân hàng tư nhân lớn nhất Italy 'bị lừa hơn 100 triệu USD vì AI'. Bài viết do TeraX biên tập và phân tích lại dựa trên nguồn trên. Nội dung mang tính tham khảo, doanh nghiệp nên đối chiếu nguồn gốc và tham vấn đơn vị chuyên môn trước khi áp dụng.